درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس ششم

روز 31 شهریور 1359 در حالی که مردم به زندگی خود مشغول بودند و دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان برای شروع سال تحصیلی آماده می‌شدند، ناگهان صداهای مهیبی همه را وحشت‌زده کرد. هواپیماهای عراقی در آسمان خرّمشهر و تعدادی دیگر از شهرهای ایران ظاهر شدند و بمب‌های خود را بر سر مردم فرو ریختند.

به نقشه‌های زیر توجّه کنید. همان‌طور که می‌بینید، پس از حمله‌ی هواپیماهای عراقی به بعضی از شهرهای کشور، هجوم زمینی ارتش این کشور نیز به سرزمین جمهوری اسلامی آغاز شد. این حملات سر آغاز جنگ تحمیلی و هشت سال دفاع مقدّس مردم ایران در مقابل دشمنان بود.

علّت‌های حمله‌ی نظامی عراق به ایران

در سال‌های گذشته آموختید که انقالاب اسلامی ایران در بهمن ماه 1357 به رهبری امام خمینی (ره) به پیروزی رسید. امام خمینی طیّ سال‌ها مردم را به مبارزه علیه حکومت استبدادی پهلوی دعوت و هدایت کردند.

امام (ره) همچنین شخصیتی ضدّ استعماری بودند. ایشان همواره به جلوگیری از نفوذ بیگانگان در این کشور و استقلال ایران تأکید می‌کردند و می‌گفتند مردم باید خودشان سرنوشت کشور را به دست بگیرند.

- پس از انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی به وجود آمد و مردم ایران سرنوشت خود را به دست گرفتند و کشورهای استعمارگر متوجّه شدند که منافع آنها در ایران قطع شده است.
- با تشکیل جمهوری اسلامی، ایران یاور مظلومان در جهان شد و از مبارزه‌ٔ مردم فلسطین حمایت کرد و همین موضوع برای دشمنان خوشایند نبود.
- در اوایل پیروزی انقلاب، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تازه شکل گرفته بود و ارتش و سپاه در حال مجهّز شدن و نیرو گرفتن بودند و هنوز آمادگی کافی برای دفاع نداشتند. در همین زمان، صدام، حاکم ستمگر عراق از اوضاع سوء استفاده، و حمله‌ٔ نظامی را به ایران آغاز کرد.

اشغال خرّمشهر

خرّمشهر یکی از شهرهای زیبای جنوب غربی ایران و جزء بندرهای مهمّ بازرگانی در منطقه‌ی خلیج فارس به شمار می‌آید. این بندر در محلّ برخورد رود کارون و اروندرود قرار دارد. نزدیک‌ترین شهر به خرّمشهر، آبادان است. ارتش عراق در هفته‌ی اوّل جنگ، بعضی از شهرهای مرزی ایران را اشغال کرد و در همه‌ی شهرها با مقاومت سرسختانه‌ی مردم روبه‌رو شد.

یکی از رؤیاهای صدام و فرماندهان عراقی این بود که خوزستان را به تصرّف خود دربیاورند و مالک خرّمشهر و اروندرود بشوند. مقاومت مردم قهرمان خرّمشهر در مقابل هجوم ناگهانی دشمن به درازا کشید و آنها 34 روز در حالی که سِلاح و مهمّات کمی برای دفاع داشتند در مقابل ارتش مجهّز به توپ و تانک عراقی‌ها جنگیدند.

در آن زمان، محمّد جهان‌آرا فرمانده‌ی سپاه پاسداران خرّمشهر بود. او و دیگر یارانش شجاعانه در کنار مردم با نیروهای متجاوز جنگیدند. خاطره‌ی فداکاری‌های آنها هرگز از یاد مردم ایران نخواهد رفت.

سرانجام، پس از این همه مقاومت، دشمن با سربازان بیشتر و سلاح فراوان به پیشروی ادامه داد و خرّمشهر سقوط کرد و به دست ارتش صدام افتاد. دشمن شهر را غارت کرد و مردم زیادی را به شهادت رساند. به همین دلیل این شهر را خونین شهر نامیدند. پس از سقوط خرّمشهر، ارتش صدام به قصد تصرف آبادان، این شهر را محاصره کرد.